De Monitor

Trillingen door toenemend treinverkeer: ‘Je kan niet zeggen, de bewoners hebben pech’

woensdag 17 april 2019 Leestijd: 4 min.

Nieuwe locomotieven zorgen in Rijen voor meer trillingen / NS Anne Mae van Tilburg Redactie

Het spoor wordt de laatste jaren steeds intensiever gebruikt, en in de toekomst lijkt dit alleen nog maar toe te nemen. Maar in Rijen (Noord-Brabant) hebben ze daar last van. Steeds meer mensen ervaren hier namelijk overlast van trillingen en denken dat het schade veroorzaakt aan hun huis. Tot onvrede van de gemeente. Wij bezoeken het dorp voor ons onderzoek naar treintrillingen.

Bart van der Ven woont met zijn gezin iets meer dan 30 meter van het spoor. Aan de buitenmuur hangt meetapparatuur, waarmee de trillingen van het verderop gelegen spoor worden gemonitord. ‘Wij zijn hier in 2003 komen wonen. Natuurlijk weet je dan dat het dichtbij het spoor is, en weet je dat je die treinen gaat horen. Maar aan trillingen had ik helemaal niet gedacht. Daar had ik in het begin ook nooit last van.’

‘In 2007 begon mijn voorgevel te scheuren en kreeg ik ook steeds meer last van trillingen. Maar toen vorig jaar de dienstregeling veranderde en er bij sommige treinen nieuwe locomotieven in gebruik zijn genomen is het nog sterker toegenomen. Dat doet wat met je. We slapen slecht en daarnaast is er nog de stress over wat het doet met mijn huis. Krijgen we nog meer schade? En wordt die schade ooit vergoed?’

lees ook: Tricht trilt door goederenspoor: ‘Het glazuur springt hier van de tegels’ woensdag 10 april

‘Nooit schade uitgekeerd’

Het verhalen van de schade bij Bart en andere bewoners blijkt erg lastig. In tegenstelling tot geluid bestaan er voor trillingen geen wettelijke normen. ProRail hanteert voor overlast bij bestaand spoor een schadeprotocol, waarbij aan de hand van een aantal vragen wordt bepaald hoe ver de woning van het spoor af ligt en hoe aannemelijk het is dat de trillingen schade veroorzaken. Bart’s woning ligt één meter te ver om voor nader onderzoek in aanmerking te komen. ‘Volgens ProRail zijn de trillingen te zwak om schade te veroorzaken, dus is het aan mij om het verband tussen de trillingen en de scheuren te bewijzen.’

Bart start daarom vorig jaar het burgerinitiatief ‘Rijen Trilt’ en verspreidt een enquête onder 1930 adressen die op 300 meter van het spoor liggen. Daaruit blijkt dat ruim 15% van de bewoners ernstige overlast heeft van spoortrillingen. Ook rapporteren 167 bewoners schade die door de trillingen zou zijn veroorzaakt, op veel grotere afstand dan volgens ProRail mogelijk is. Bart: ‘We kwamen hele opmerkelijke dingen tegen. Drie buurmannen die allemaal een gebroken wc-pot hebben. Dan begin je wel te denken, hier is iets aan de hand. 

De resultaten van de enquête baren ook wethouder Rolph Dols zorgen. Hij heeft zo zijn twijfels over het schadeprotocol van de spoorbeheerder. ‘Het spoor wordt hier steeds intensiever gebruikt. En nu horen we van de bewoners eigenlijk twee dingen. Enerzijds dat mensen ernstige overlast ervaren van de trillingen en anderzijds de zorgen die mensen hebben over het effect van die trillingen op hun huis. En dat gevoel van onveiligheid is gewoon heel vervelend.’

Dols vervolgt: ‘In heel Nederland is er nog nooit aan iemand een vergoeding uitgekeerd voor schade door treintrillingen. Als je dan kijkt naar de schade van Bart en andere bewoners dan denken wij wel als gemeente: klopt dat wel?’ Dols heeft daarom samen met collega-wethouders uit Oosterhout en Oisterwijk besloten om als gemeente een proefproces te starten tegen ProRail. ‘Wij hebben een verantwoordelijkheid voor onze inwoners, en we nemen de zorgen van onze bewoners serieus. Daarom willen we ze ondersteunen in een proefproces. In Rijen ondersteunen we twee bewoners, waaronder Bart, om nogmaals een schademelding te doen bij ProRail. Als die dan afgewezen wordt dan zullen we die bewoners ondersteunen bij een nadere juridische en technische toets. We willen uitgezocht hebben of de procedures bij ProRail wel kloppen.’

lees ook: Actiegroep Oisterwijk Trilt: ‘Als er één intercity voorbij komt, staat de kast te schudden’ zondag 18 november

Slaapproblemen

‘Het is niet zo dat ProRail niets doet, maar veel maatregelen die ze kunnen nemen om de trillingen te verminderen lijken lastig te realiseren. We hebben geopperd om de treinen langzamer te laten rijden, maar daar wil de NS niet aan, omdat dit gevolgen heeft voor de dienstregeling.’ Afgelopen februari is daarom een proef gestart met zogeheten ‘shimlifts’: een soort kunststoffen platen die tussen de dwarsliggers en het spoor liggen om zo niveauverschillen in het spoor te corrigeren. Maar de resultaten hiervan zijn nog wisselvallig,’ aldus de wethouder.

Een woordvoerder van ProRail laat ons weten: ‘De plaatsing van de Shimlifts is een praktijkproef. We hebben bij de eerste plaatsing wel een reductie in de trillingen gemeten, maar we zien helaas dat mensen dat niet altijd ervaren. We hebben nog geen concrete plannen voor het testen van andere mogelijke oplossingen.  Maar we zitten niet stil op dit dossier en we zoeken continu naar middelen die mogelijk wel soelaas kunnen bieden.’

‘Daarnaast heeft de gemeente ons op de hoogte gebracht van het proefproces dat ze willen beginnen. Als mensen zich bij ons melden met schade vragen wij ze eerst om een bureauonderzoek te doen waaruit moet komen of het wel of niet aannemelijk is of de schade door de trillingen zou kunnen komen. Als dat zou kunnen dan huren we een onafhankelijk bureau in voor nader onderzoek. Daaruit is inderdaad zelden of nooit vastgesteld dat treintrillingen de oorzaak zijn van de schade. Tegenwoordig vragen we de bureaus ook waar de schade dan wel door kan komen. Ondanks dat we een onafhankelijk bureau inhuren zie ik ook dat mensen de onafhankelijkheid in twijfel trekken. Wij staan dan ook niet negatief tegenover het proefproces om ons protocol te laten toetsen,’ aldus ProRail.

Rijen heeft niet alleen met spoortrillingen te maken, maar ook van trillingen van de nabijgelegen luchtmachtbasis. Overvliegende Chinook-helikopters veroorzaken trillingen in woningen. Dols maakt zich als wethouder jarenlang hard voor compensatie door Defensie, om gevoelige woningen te versterken. Dols zou graag zien dat voor de bewoners langs het spoor een vergelijkbare regeling komt. ‘Uit GGD-onderzoek is gebleken dat in Rijen significant meer mensen zich ongezond voelen als gevolg van geluid en trillingen dan in andere gemeenten.

‘Ik begrijp heel goed dat het spoor steeds intensiever gebruikt gaat worden. Maar ik vind dat je niet kan zeggen: we gaan duurzaam en intensiever het spoor gebruiken, en de mensen die er toevallig langs wonen en er last van hebben die hebben pech,’ aldus de wethouder.

Onderzoek treintrillingen

Wij gaan verder met ons onderzoek naar treintrillingen. Ons onderzoek naar treintrillingen volgen? Schrijf je in voor onze nieuwsbrief, dan houden wij je op de hoogte.

Dit artikel is geschreven door:

Anne Mae van Tilburg Redactie